Fişe Taktığımda PSU Patladı!
Bilgisayarı prize taktığınız anda "pat" sesi duymak oldukça korkutucudur. Çoğu zaman bu ses güç kaynağından (PSU) gelir. Bazı durumlarda yalnızca PSU içerisindeki koruma elemanları zarar görürken, bazı durumlarda arıza daha ciddi olabilir.
Peki PSU neden patlar? Bilgisayarın diğer parçaları zarar görmüş olabilir mi? Gelin birlikte inceleyelim.
PSU Neden Fişe Takıldığı Anda Patlar?
En sık karşılaşılan nedenler şunlardır:
- Eskiyen veya arızalanan kondansatörler
- Elektrik şebekesindeki ani voltaj dalgalanmaları
- Kısa devre
- Kalitesiz güç kaynağı
- Yanlış voltaj seçimi (110V / 220V anahtarlı eski PSU'larda)
- Üretim hatası
- Nem veya sıvı teması
- İç bileşenlerin aşırı ısınması
PSU Patlayınca Bilgisayar Bozulur mu?
Her zaman hayır.
Kaliteli PSU'larda bulunan koruma devreleri (OCP, OVP, UVP, SCP, OTP ve OPP), arıza sırasında elektriği keserek diğer donanımları korumaya çalışır.
Ancak koruma devreleri olmayan veya düşük kaliteli bir güç kaynağında;
- ekran kartı,
- anakart,
- SSD,
- HDD,
- RAM
gibi bileşenler de zarar görebilir.
PSU Patladıktan Sonra Ne Yapılmalı?
İlk yapılması gerekenler:
- Bilgisayarın fişini prizden çekin.
- Güç düğmesine tekrar basmayın.
- Yanık kokusu olup olmadığını kontrol edin.
- PSU'yu tekrar çalıştırmaya çalışmayın.
- Kasa içerisinde gözle görülen yanık veya şişmiş parça olup olmadığına bakın.
- Mümkünse kaliteli ve çalıştığı bilinen başka bir PSU ile sistemi test edin.
Patlayan PSU Tekrar Kullanılır mı?
Hayır.
Patlama sesi duyulan veya yanık kokusu gelen bir güç kaynağının kullanılmaya devam edilmesi önerilmez. İç bileşenlerde oluşan hasar ilerleyen zamanda daha büyük arızalara neden olabilir.
PSU'nun Patladığı Nasıl Anlaşılır?
Yaygın belirtiler:
- Patlama sesi
- Yanık kokusu
- Duman çıkması
- Sigorta attırması
- Bilgisayarın hiç açılmaması
- PSU fanının çalışmaması
- Elektrik kıvılcımı görülmesi
Ekran Kartı Zarar Görmüş Olabilir mi?
Kaliteli bir PSU kullanıyorsanız çoğu durumda ekran kartı zarar görmez. Ancak kesin emin olmak için sistem farklı bir güç kaynağıyla test edilmelidir.
Kontrol edilmesi gerekenler:
- Görüntü geliyor mu?
- Fanlar çalışıyor mu?
- BIOS açılıyor mu?
- Windows sorunsuz başlıyor mu?
- FurMark veya benzeri stres testlerinde hata oluşuyor mu?
PSU Patlamasını Önlemek İçin Neler Yapılabilir?
- Kaliteli PSU tercih edin.
- Gerçek watt değerine sahip modeller kullanın.
- 80 PLUS sertifikalı ürünleri tercih edin.
- Topraklaması düzgün priz kullanın.
- Ani voltaj dalgalanmalarına karşı kaliteli bir akım korumalı priz veya UPS kullanın.
- PSU'nun havalandırmasını engellemeyin.
- Düzenli olarak kasa temizliği yapın.
Sonuç
Fişe takıldığı anda patlayan bir PSU, her zaman diğer bilgisayar parçalarının da zarar gördüğü anlamına gelmez. Kaliteli güç kaynakları, koruma devreleri sayesinde arızayı kendi üzerinde sınırlayabilir. Buna karşın düşük kaliteli veya korumasız modellerde ekran kartı, anakart ve depolama birimleri risk altında olabilir.
Patlama sesi, yanık kokusu veya duman gibi belirtiler gördüğünüzde sistemi tekrar çalıştırmaya çalışmak yerine, güç kaynağını değiştirmek ve diğer bileşenleri kontrollü şekilde test etmek en güvenli yaklaşımdır.